Dementie

Donderdag 1 maart waren Judith van den Berg en Jeroen Megens gastsprekers in het Alzheimer cafe in het van de Valk hotel in Molenhoek. Tijdens deze bijeenkomst vertellen zij meer over dementie en de rol van een geriatrisch fysiotherapeut. Bent u benieuwd wat ze allemaal te vertellen hebben? Lees hier het interview!

 

Kun je jezelf voorstellen: Judith vd Berg 31 jaar, geriatrie fysiotherapeut in malden en molenhoek, werk alweer 10 jaar hier, vandaag samen met collega Jeroen Megens die opleiding geriatrie fysio in najaar gaat doen.

 

Wat houdt de functie geriatrisch fysiotherapeut precies in?

Geriatrie fysio is opgeleid om te werken met ouderen mensen, maar ook met mensen die door hun ziekte/aandoening zoals dementie, parkinson, beroerte of MS meerdere problemen in dagelijks leven ervaren. Heeft kennis over het ouderwordend lichaam, bovenstaande ziektebeelden en dit (multi-diosciplinair) te behandelen

 

Heeft elke praktijk voor fysiotherapie een geriatrische fysiotherapeut die gespecialiseerd is in ouderen?

Nee, op dit moment heeft alleen malden-molenhoek 1 geriatrie fysio en 2 in opleiding, de trent is wel dat er in de omgeving steeds meer mensen na hun opleiding fysio deze richting kiezen

 

Betekent dat dan dat een gewone fysiotherapeut niet met ouderen werkt?

Nee hoor in principe zijn de collega fysio’s ook in staat ouderen te behandelen, maar een geriatrie fysio is meer opgeleid in ingewikkelde problematiek (maar multi-disciplinair) bij ouderen, het stellen van diagnoses, het doen van uitgebreid onderzoek en behandelplan opstellen

 

Door wie wordt de G-fysiotherapeut ingeschakeld? Waarom bij dementie?

Mensen kunnen op eigen initiatief naar de G-fysio, maar vaak komt er een verwijzing van huisarts, geriater of neuroloog. Bij dementie wordt er vaak verwezen met een bepaalde vraag bijvoorbeeld dat transfers, zoals in/uit stoel komen moeilijker gaat, men slechter gaat lopen, of gaat vallen of in het algemeen minder beweegt

 

Hoe zit het met de kosten? Ben je hiervoor altijd verzekerd?

Nee, het ligt aan het aanvullend pakket van de verzekering dat je hebt. In tegenstelling tot een chronische indicatie bij andere aandoeningen zoals parkinson, geldt dit voor dementie helaas niet.

 

Je hoort overal: Bewegen is belangrijk voor onze lichamelijke gezondheid Kun je dit toelichten?

Er is een nederlands norm voor gezond bewegen, dat houdt in dat men 5 dagen in de week 30 min matig/intensief moet bewegen, dit mag ook in blokken van 10 min zijn. Daarnaast is er een krachtnorm vanaf 55+ voor 2x per week krachttraining. Dit hoeft natuurlijk niet in de sportschool, maar kunnen ook oefeningen voor thuis zijn. Helaas zitten we met zijn allen veel te veel, dit noemt men sedentair gedrag. Hierdoor ontstaan er steeds meer welvaartsziekten en is slecht voor je brein. Wist je trouwens dat je 10.000 stappen per dag zou moeten zetten? Dit is voor ouderen erg veel, maar minimaal 6.000 zijn nodig voor een goed levensbehoud. Als lopen niet zo goed gaat is fietsen ook een goede optie, of zo’n handig zitfietsje of hometrainer.

 

Hoe belangrijk is bewegen voor mensen met dementie?

Zeer belangrijk, bewegen is niet alleen goed om je lichaam fit te houden, maar ook je brein fit te houden! Er is wordt op dit moment veel onderzoek gedaan naar bewegen en dementie, men zegt dat het de ziekte niet kan voorkomen, maar mogelijk wel de ziekte kan vertragen.

 

Heeft bewegen invloed op het brein?

Het verbetert je denkvermogen en het verbetert het doen van alledaagse activiteiten. Ik heb een voorbeeld voor je: ik ben ook werkzaam op de afdeling met mensen die vergevorderde dementie hebben. Zij kunnen soms erg afwezig zijn, verward en een onduidelijke spraak. Soms kom ik binnen en ga ik allereerst wat overslaan met een ballon, alleen daardoor wordt het brein geprikkeld. Na wat overslaan en evt wat oefeningen merk ik dat men alerter is, minder verward en ook duidelijker praten, dat is wat beweging kan doen! Het heeft dus ook invloed op de stemming, mensen worden alerter, maar vaak ook vrolijker, omdat het brein wordt geprikkeld.

 

Soms zeggen mensen: "ik loop al door mijn huis heen, en ga nog boodschappen doen, dat is toch ook bewegen. Is dat dan genoeg?"

Dat is goed, maar niet genoeg, ik noemde hierboven al het aantal stappen en dat men 30 min intensief moet bewegen. Bovenstaande is een mooie stap, maar loop toch nog eens een blokje om na het eten, of doe samen nog wat oefeningen, het kan allemaal nog net wat meer. bewegen kan ook angstig zijn, bijvoorbeeld als je ervan gaat hijgen, en dan bang bent dat het niet goed is voor je hart: hoe hiermee om te gaan. Hijgen is juist goed, denk even terug aan vroeger, toen je sportte of snel even ergens naar toe rende of fietste, dan moest je ook hijgen. De hartslag wordt hoger en je lichaam krijgt een trainingsprikkel, dat doen we steeds minder naarmate we ouder worden. We bewegen, maar trainen ons lichaam niet….. het is natuurlijk anders als je klachten zoals hart- of longproblemen hebt. Ook dan geldt bovenstaande, maar soms heb je dan wat meer begeleiding nodig om te trainen.

 

Kun je iemand ook overvragen? Hoe weet je nu wat wel of niet goed is?

Zijn er ook risico’s?

Ja dat kan, vooral mensen met dementie kunnen ook overprikkeld worden, dit kan zijn doordat je een te hoog niveau van beweging vraagt, het te druk is of te lang duurt. In principe zit je met bovenstaande beweegtips goed. Mensen weet zelf vaak wel of ze houden van groepsactiviteiten/sporten of juist liever individueel sporten/bewegen. Merk je na een beweegactiviteit dat je de rest van de dag niet lekker in je vel zit/onrustig bent dan kan het zijn dat het teveel is geweest. Hetzelfde geldt voor mensen met verschillende aandoeningen. Bij twijfel kun altijd vragen stellen aan een professional. Marian Schijf is beweegcoach en al haar instructeurs zijn getraind om te gaan met dementie, ook een fysio kan u informeren als u bijv een chronische aandoening heeft en u twijfelt.

 

Veel ouderen hebben van vroeger uit niet geleerd om deel te nemen aan sport- of beweeggroepen. Mede daarom is niet iedereen altijd zo goed te motiveren. Hoe kun je deze mensen nu toch meekrijgen?

Zoals ik hierboven al noemde kan een beweegcoach meekijken naar wat voor sportactiviteit bij iemand past, men krijgt dan ook de kans dit een keer uit te proberen. Vaak werkt het ook goed als men al iemand kent en vanuit daar eens meegaat naar een sportgroep. Als sporten in groepsverband niet zo bij je past kun je ook altijd een buddy zoeken waarmee je op vaste momenten afspreekt te gaan wandelen/fietsen. Wil je het toch individueel doen plan dan in je agenda op welke dagen je gaat sporten/bewegen en je kunt de oefeningen doen die Jeroen jullie straks geeft. Heel Nederland beweegt op de NPO is ook altijd nog een goede optie!

 

Kunnen mensen met dementie een verhoogd risico op vallen hebben?

Ja helaas wel, dit kan verschillende oorzaken hebben, de 1e in simpel op te lossen, men wordt vaak bij een beginnende dementie minder actief, gaan meer zitten, waardoor spierkracht, uithoudingsvermogen en balans afnemen en waardoor men sneller valt. Dit valt met meer bewegen en oefeningen te verbeteren, waardoor valgevaar verminderd. Ook gaat men meer sloffen, trager lopen en kunnen situaties minder goed inschatten (stoepjes, wat kan ik nog wel/niet) dit maakt valgevaar ook groter. Zinvol kan wel zijn om op tijd ook na te denken over een loophulpmiddel, stok, nordic walking stok of rollator…….

 

Jeroen gaat verder...

 

Welke invloed heeft bewegen op mensen met dementie?

De stofwisseling in de hersenen van een dementerende zijn verminderd. Bewegen bij mensen met dementie zorgt ervoor dat de stofwisseling wordt geactiveerd. Dit zorgt er dan weer voor dat zij bijvoorbeeld minder last hebben van bewegingsonrust, dat ze minder slapen overdag en stemmingswisselingen.

 

Kan het dementieproces stoppen als mensen veel bewegen?

Nee, stoppen kunnen we het proces helaas nog niet. Maar we kunnen met bewegen wel het proces vertragen. Er zijn genoeg taken in het huis die u thuis kunt uitvoeren om aan die 30 minuten per dag te komen. Probeer bijvoorbeeld op een plek te eten en vervolgens op een andere plek koffie te drinken. Daarnaast is het ook van belang om te bewegen om het riscio andere ouderdomsziekte, zoals: DM II en hoge bloeddruk, te verkleinen.

 

Heeft bewegen ook invloed op je stemming?

Jazeker, zoals ik net aangaf wordt met bewegen de stofwisseling verbeterd. Hierbij komen ook veel hormonen vrij. Deze hormonen zorgen ervoor dat je je beter in je vel zit en hierdoor je stemming positief veranderd wordt. Met een paar kleine oefeningen kan je dit al voor elkaar krijgen. Zoals Judith net al vertelde kan je alleen met een ballon overslaan al veel voor elkaar krijgen.

 

Als je het over bewegen hebt waar denk jij dan aan: Welke vormen van bewegen zijn er? Kun je dat ook samen doen?

Het kan al bewegen zijn in en rondom je stoel maar dit kan uiteen lopen tot sporten in groepsverband. Het is juist extra gezellig om het samen te doen. Naast dat jullie beide actief bezig zijn, kan je elkaar mooi stimuleren om te bewegen. Hiernaast kan je als je met z’n tweeën elkaar aanspreken op het foutloos leren van een oefening. Foutloos leren is namelijk erg belangrijk bij dementie. Dit om de goede links tussen de hersenhelften te stimuleren. Als er een fout in sluipt is het erg lastig om dit eruit te krijgen. Hier zometeen meer over.

 

Zijn er mogelijkheden om actief te blijven, te kunnen blijven bewegen voor mensen met dementie binnen onze gemeentes? Ook om samen met je partner aan deel te nemen?

Ja er zijn hier in de regio diverse mogelijkheden. In de gemeente heumen heb je de Old Socks, in de gemeente Mook-Middelaar heb je een beweegcollectief. Waarmee je beide met een groep samen kan sporten. Daarnaast kan je natuurlijk met je partner of familielid bij een sportclub aanmelden om samen te gaan bewegen. De optie om naar een fysiotherapeut te gaan is ook mogelijk, afhankelijk van je aanvullende verzekering. Daarnaast kan je ook kijken naar Nederland in Beweging. Elke dag rond 9:15 op NPO1. Hiermee begin je je dag goed.